(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఆదిపర్వ - అధ్యాయ 177

॥ శ్రీః ॥
1.177. అధ్యాయః 177
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
పరేద్యుః ప్రాతః బ్రాహ్మణేన దత్తమన్నం భుక్త్వా బకాయ ప్రాపణీయం అన్నాదిపూర్ణం శకటమారుహ్య బకవంన ప్రతి భీమస్య గమనం॥ 1 ॥ తత్ర భీమేన శకటస్తాన్నభోజనం॥ 2 ॥ అన్నం భుంజానం భీమం దృష్ట్వా క్రుద్ధేన బకేన సహ భీమస్య యుద్ధం॥ 3 ॥ బకవధః॥ 4 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text

యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 1-177-0x(1021)(7987)
ఉపపన్నమిదం మాతస్త్వయా యద్బుద్ధిపూర్వకం।
ఆర్తస్య బ్రాహ్మణస్యైతదనుక్రోశాదిదం కృతం॥ 1-177-1(7988)
ధ్రువమేష్యతి భీమోఽయం నిహత్య పురుషాదకం।
సర్వథా బ్రాహ్మణస్యార్థే యదనుక్రోశవత్యసి॥ 1-177-2(7989)
యథా త్విదం న విందేయుర్నరా నగరవాసినః।
తథాఽయం బ్రాహ్మణో వాచ్యః పరిగ్రాహ్యశ్చ యత్నతః॥ 1-177-3(7990)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-177-4x(1022)
`యుధిష్ఠిరేణ సంమంత్ర్య బ్రాహ్మణార్థమరిందమ।
కుంతీ ప్రవిశ్య తాన్సర్వాన్మంత్రయామాస భారత॥ 1-177-4(7991)
అథ రాత్ర్యాం వ్యతీతాయాం భీమసేనో మహాబలః।
బ్రాహ్మణం సముపాగంయ వచశ్చేదమువాచ హ॥ 1-177-5(7992)
ఆపదస్త్వాం విమోక్ష్యేఽహం సపుత్రం బ్రాహ్మణ ప్రియం।
మా భైషీ రాక్షసాత్తస్మాన్మాం దదాతు బలిం భవాన్॥ 1-177-6(7993)
ఇద మామశితం కర్తుం ప్రయతస్వ సకృద్గృహే।
ఆథాత్మానం ప్రాదాస్యామి తస్మై ఘోరాయ రక్షసే॥ 1-177-7(7994)
త్వరధ్వం కిం విలంబధ్వే మా చిరం కురుతానఘాః।
వ్యవస్యేయం మనః ప్రాణైర్యుష్మాన్రక్షితుమద్య వై॥ 1-177-8(7995)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-177-9x(1023)
ఏవముక్తః స భీమేన బ్రాహ్మణో భరతర్షభ।
సుహృదాం తత్సమాఖ్యాయ దదావన్నం సుసంస్కృతం॥ 1-177-9(7996)
పిశితోదనమాజహ్రురథాస్మై పురవాసినః।
సఘృతం సోపదంశం చ సూపైర్నానావిధైః సహ॥ 1-177-10(7997)
తదాఽశిత్వా భీమసేనో మాంసాని వివిధాని చ।
మోదకాని చ ముఖ్యాని చిత్రోదనచయాన్బహూన్॥ 1-177-11(7998)
తతోఽపిబద్దధిఘటాన్సుబహూంద్రోణసంమితాన్।
తస్య భుక్తవతః పౌరా యథావత్సముపార్జితాన్॥ 1-177-12(7999)
ఉపజహ్రుర్భృతం భాగం సమృద్ధమనసస్తదా।
తతో రాత్ర్యాం వ్యతీతాయాం సవ్యంజనదధిప్లుతం॥ 1-177-13(8000)
సమారుహ్యాన్నసంపూర్ణం శకటం స వృకోదరః।
ప్రయయౌ తూర్యనిర్ఘోషైః పౌరైశ్చ పరివారితః॥ 1-177-14(8001)
ఆత్మానమేషోఽన్నభూతో రాక్షసాయ ప్రదాస్యతి।
తరుణోఽప్రతిరూపశ్చ దృఢ ఔదరికో యువా॥ 1-177-15(8002)
వాగ్భిరేవంప్రకారాభిః స్తూయమానో వృకోదరః।
చుచోద స బలీవర్దౌ యుక్తౌ సర్వాంగకాలకౌ॥ 1-177-16(8003)
వాదిత్రాణాం ప్రవాదేన తతస్తం పురుషాదకం।
అభ్యగచ్ఛత్సుసంహృష్టః సర్వత్ర మనుజైర్వృతః॥ 1-177-17(8004)
సంప్రాప్య స చ తం దేశమేకాకీ సముపాయయౌ।
పురుషాదభయాద్భీతస్తత్రైవాసీజ్జనవ్రజః॥ 1-177-18(8005)
స గత్వా దూరమధ్వానం దక్షిణామభితో దిశం।
యతోపదిష్టముద్దేశే దదర్శ విపులం ద్రుమం॥ 1-177-19(8006)
కేశమజ్జాస్థిమేదోభిర్బాహూరుచరణైరపి।
ఆర్ద్రైః శుష్కైశ్చ సంకీర్ణమభితోఽథ వనస్పతిం॥ 1-177-20(8007)
గృధ్రకంకబలచ్ఛన్నం గోమాయుగణసేవితం।
ఉగ్రగంధమచక్షుష్యం శ్మశానమివ దారుణం॥ 1-177-21(8008)
తం ప్రవిశ్య మహావృక్షం చింతయామాస వీర్యవాన్।
యావన్న పశ్యతే రక్షో బకాభిఖ్యం బలోత్తరం॥ 1-177-22(8009)
ఆచితం వివిధైర్భోజ్యైరన్నైరుచ్చావచైరిదం।
శకటం సూపసంపూర్ణం యావద్ద్రక్ష్యతి రాక్షసః॥ 1-177-23(8010)
తావదేవేహ భోక్ష్యేఽహం దుర్లభం హి పునర్భవేత్।
విప్రకీర్యేత సర్వం హి ప్రయుద్ధే మయి రక్షసా॥ 1-177-24(8011)
అభోజ్యం హి శవస్పర్శే నిగృహీతే బకే భవేత్।
స త్వేవం భీమకర్మా తు భీమసేనోఽభిలక్ష్య చ॥ 1-177-25(8012)
ఉపవిశ్య వివిక్తేఽన్నం భుంక్తే స్మ పరమం పరః।
తం తతః సర్వతోఽపశ్యంద్రుమానారుహ్య నాగరాః॥ 1-177-26(8013)
నారక్షో బలిమశ్నీయాదేవం బహు చ మానవాః।
భుంక్తే బ్రాహ్మణరూపేణ బకోఽయమితి చాబ్రువన్॥ 1-177-27(8014)
స తం హసతి తేజస్వీ తదన్నముపభుజ్య చ।'
ఆసాద్య తు వనం తస్య రక్షసః పాండవో బలీ।
ఆజుహావ తతో నాంనా తదన్నముపపాదయన్॥ 1-177-28(8015)
తతః స రాక్షసః క్రుద్ధో భీమస్య వచనాత్తదా।
ఆజగామ సుసంక్రుద్ధో యత్ర భీమో వ్యవస్థితః॥ 1-177-29(8016)
మహాకాయో మహావేగో దారయన్నివ మేదినీం।
లోహితాక్షః కరాలశ్చ లోహితశ్మశ్రుమూర్ధజః॥ 1-177-30(8017)
ఆకర్ణాద్భిన్నవక్త్రశ్చ శంకుకర్ణో విభీషణః।
త్రిశిఖాం భ్రుకుటిం కృత్వా సందశ్య దశనచ్ఛదం॥ 1-177-31(8018)
భుంజానమన్నం తం దృష్ట్వా భీమసేనం స రాక్షసః।
వివృత్య నయనే క్రుద్ధ ఇదం వచనమబ్రవీత్॥ 1-177-32(8019)
కోఽయమన్నమిదం భుంక్తే మదర్థముపకల్పితం।
పశ్యతో మమ దుర్బుద్ధిర్యియాసుర్యమసాదనం॥ 1-177-33(8020)
భీమసేనస్తతః శ్రుత్వా ప్రహసన్నివ భారత।
రాక్షసం తమనాదృత్య భుంక్త ఏవ పరాఙ్ముఖః॥ 1-177-34(8021)
రవం స భైరవం కృత్వా సముద్యంయ కరావుభౌ।
అభ్యద్రవద్భీమసేనం జిఙాంసుః పురుషాదకః॥ 1-177-35(8022)
తథాపి పరిభూయైనం ప్రేక్షమాణో వృకోదరః।
రాక్షసం భుంక్త ఏవాన్నం పాండవః పరవీరహా॥ 1-177-36(8023)
అమర్షేణ తు సంపూర్ణః కుంతీపుత్రం వృకోదరం।
జఘాన పృష్ఠే పాణిభ్యాముభాభ్యాం పృష్ఠతః స్థితః॥ 1-177-37(8024)
తథా బలవతా భీమః పాణిభ్యాం భృశమాహతః।
నైవావలోకయామాస రాక్షసం భుంక్త ఏవ సః॥ 1-177-38(8025)
తతః స భూయః సంక్రుద్ధో వృక్షమాదాయ రాక్షసః।
తాడయిష్యంస్తదా భీమం పునరభ్యద్రవద్బలీ॥ 1-177-39(8026)
క్షిప్తం క్రుద్ధేన తం వృక్షం ప్రతిజగ్రాహ వీర్యవాన్।
సవ్యేన పాణినా భీమో దక్షిణేనాప్యభుంక్త హ॥ 1-177-40(8027)
`శకటాన్నం తతో భుక్త్వా రక్షసః పాణినా సహ।
గృహ్ణన్నేవ తదా వృక్షం నిఃశేషం పర్వతోపమం॥ 1-177-41(8028)
భీమసేనో హసన్నేవ భుక్త్వా త్యక్త్వా చ రాక్షసం।
పీత్వా దధిఘటాన్పూర్ణాన్ఘృతకుంభాఞ్శతం శతం॥ 1-177-42(8029)
వార్యుపస్పృశ్య సంహృష్టస్తస్థౌ గిరిరివాపరః।
భ్రామయంతం మహావృక్షమాయాంతం భీమదర్శనం॥ 1-177-43(8030)
దృష్ట్వోత్థాయాహవే వీరః సింహనాదం వ్యనాదయత్।
భుజవేగం తథాఽఽస్ఫోటం క్ష్వేలితం చ మహాస్వనం॥ 1-177-44(8031)
కృత్వాఽఽహ్వయత సంక్రుద్ధో భీమసేనోఽథ రాక్షసం।
ఉవాచాశనిశబ్దేన ధ్వనినా భీషయన్నివ॥ 1-177-45(8032)
భీమ ఉవాచ। 1-177-46x(1024)
బహుకాలం సుపుష్టం తే శరీరం రాక్షసాధమ।
ద్విపచ్చతుష్పన్మాంసైశ్చ బహుభిశ్చౌదనైరపి॥ 1-177-46(8033)
మద్బాహుబలమాశ్రిత్య న త్వం భూయస్త్వశిష్యసి।
అద్య మద్బాహునిష్పిష్టో గమిష్యసి యమాలయం॥ 1-177-47(8034)
అద్యప్రభృతి స్వప్స్యంతి వేత్రకీయనివాసినః।
నిరుద్విగ్నాః పురస్యాస్య కంటకే సూద్ధృతే మయా॥ 1-177-48(8035)
అద్య యుద్ధే శరీరం తే కంకగోమాయువాయసాః।
మయా హతస్య ఖాదంతు వికర్షంతు చ భూతలే॥ 1-177-49(8036)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-177-50x(1025)
ఏవముక్త్వా సుసంక్రుద్ధః పార్థో బకజిఘాంసయా।
ఉపాధావద్బకశ్చాపి పార్థం పార్థివసత్తమ॥ 1-177-50(8037)
మహాకాయో మహావేగో దారయన్నివ మేదినీం।
పిశంగరూపః పింగాక్షో భీమసేనమభిద్రవత్॥ 1-177-51(8038)
త్రిశిఖాం భ్రుకుటీం కృత్వా సందశ్య దశనచ్ఛదం।
భృశం స భూయః సంక్రుద్ధో వృక్షమాదాయ రాక్షసః॥ 1-177-52(8039)
తాడయిష్యంస్తదా భీమం తరసాఽభ్యద్రవద్బలీ।
క్రుద్ధేనాభిహతం వృక్షం ప్రతిజగ్రాహ లీలయా॥ 1-177-53(8040)
సవ్యేన పాణినా భీమః ప్రహసన్నివ భారత।
తతః స పునరుద్యంయ వృక్షాన్బహువిధాన్బలీ॥ 1-177-54(8041)
ప్రాహిణోద్భీమసేనాయ బకోఽపి బలవాన్రణే।
సర్వానపోహయద్వృక్షాన్స్వస్య హస్తస్య శాఖయా॥ 1-177-55(8042)
తద్వృక్షయుద్ధమభవద్వృక్షషండవినాశనం॥
మహత్సుఘోరం రాజేంద్ర బకపాండవయోస్తదా॥ 1-177-56(8043)
నామ విశ్రావ్య స బకః సమభిద్రుత్య పాండవం।
సమయుధ్యత తీవ్రేణ వేగేన పురుషాదకః॥ 1-177-57(8044)
తయోర్వేగేన మహతా పృథివీ సమకంపత।
పాదపాంశ్చ మహామాత్రాంశ్చూర్ణయామాసతుః క్షణాత్॥ 1-177-58(8045)
ద్రుతమాగత్య పాణిభ్యాం గృహీత్వా చైనమాక్షిపత్।
ఆక్షిప్తో భీమసేనశ్చ పునరేవోత్థితో హసన్॥ 1-177-59(8046)
ఆలింగ్యాపి బకం భీమో న్యహనద్వసుధాతలే।
భీమో విసర్జయిత్వైనం సమాశ్వసిహి రాక్షస॥ 1-177-60(8047)
ఇత్యుక్త్వా పునరాస్ఫోట్య ఉత్తిష్ఠేతి చ సోఽబ్రవీత్।
సముత్పత్య తతః క్రుద్ధో రూపం కృత్వా మహత్తరం॥ 1-177-61(8048)
విరూపః సహసా తస్థౌ2 తర్జయిత్వా వృకోదరం।
అహసద్భీమసేనోఽపి రాక్షసం భీమదర్శనం॥ 1-177-62(8049)
అసౌ గృహీత్వా పాణిభ్యాం పృష్ఠతశ్చ వ్యవస్థితః।
జానుభ్యాం పీడయిత్వాథ పాతయామాస భూతలే॥ 1-177-63(8050)
పునః క్రుద్ధో విసృజ్యైనం రాక్షసం క్రోధజీవితం।
స్వాం కటీమీషదున్నంయ బాహూ తస్య పరామృశత్॥ 1-177-64(8051)
తస్య బాహూ సమాదాయ త్వరమాణో వృకోదరః।
ఉత్క్షిప్య చావధూయైనం పాతయన్బలవాన్భువి॥ 1-177-65(8052)
తం తు వామేన పాదేన క్రుద్ధో భీమపరాక్రమః।
ఉరస్యేనం సమాజఘ్నే భీమస్తు పతితం భువి॥ 1-177-66(8053)
వ్యాత్తాననేన ఘోరేణ లంబజిహ్వేన రక్షసా।
తేనాభిద్రుత్య భీమేన భీమో మూర్ధ్ని సమాహతః॥ 1-177-67(8054)
ఏవం నిహన్యమానః స రాక్షసేన బలీయసా।
రోషేణ మహతాఽఽవిష్టో భీమో భీమపరాక్రమః॥ 1-177-68(8055)
గృహీత్వా మధ్యముత్క్షిప్య బలీ జగ్రాహ రాక్షసం।
తావన్యోన్యం పీడయంతౌ పురుషాదవృకోదరౌ॥ 1-177-69(8056)
మత్తావివ మహానాగావన్యోన్యం విచకర్షతుః॥ 1-177-70(8057)
బాహువిక్షేపశబ్దైశ్చ భీమరాక్షసయోస్తదా।
వేత్రకీయపురీ సర్వా విత్రస్తా సమపద్యత॥' 1-177-71(8058)
తయోర్వేగేన మహతా తత్ర భూమిరకంపత।
పాదపాన్వీరుధశ్చైవ చూర్ణయామాసతూ రయాత్॥ 1-177-72(8059)
సమాగతౌ చ తౌ వీరావన్యోన్యవధకాంక్షిణౌ।
గిరిభిర్గిరిశృహ్గైశ్చ పాషాణైః పర్వతచ్యుతైః॥ 1-177-73(8060)
అన్యోన్యం తాడయంతౌ తౌ చూర్ణయామాసతుస్తదా।
ఆయామవిస్తరాభ్యాం చ పరితో యోజనద్వయం॥ 1-177-74(8061)
నిర్మహీరుహపాషాణతృణకుంజలతావలిం।
చక్రతుర్యుద్ధదుర్మత్తౌ కూర్మపృష్ఠోపమాం మహీం॥ 1-177-75(8062)
ముహూర్తమేవం సంయుధ్య సమం రక్షఃకురూద్వహౌ।
తతో రక్షోవినాశాయ మతిం కృత్వా కురూత్తమః॥ 1-177-76(8063)
దంతాన్కటకటీకృత్య దష్ట్వా చ దశనచ్ఛదం।
నేత్రే సంవృత్య వికటం తిర్యక్ప్రైక్షత రాక్షసం॥ 1-177-77(8064)
అథ తం లోలయిత్వా తు భీమసేనో మహాబలః।
అగృహ్ణాత్పరిరభ్యైనం బాహుభ్యాం పరిరభ్య చ॥ 1-177-78(8065)
జానుభ్యాం పార్శ్వయోః కుక్షౌ పృష్ఠే వక్షసి జఘ్నివాన్।
భగ్నోరుబాహుహృచ్చైవ విస్రంసద్దేహబంధనః॥ 1-177-79(8066)
ప్రస్వేదదీర్ఘనిశ్వాసో నిర్యంజీవాక్షితారకః।
అజాండాస్ఫోటనం కుర్వన్నాక్రోశంశ్చ శ్వసంఛనైః॥ 1-177-80(8067)
భూమౌ నిపత్య విలుఠందండాహత ఇవోరగః।
విస్ఫురంతం మహాకాయం పరితో విచకర్ష హ॥ 1-177-81(8068)
వికృష్యమాణో వేగేన పాండవేన బలీయసా।
సమయుజ్యత తీవ్రేణ శ్రమేణ పురుషాదకః॥' 1-177-82(8069)
హీయమానబలం రక్షః సమీక్ష్య పురుషర్షభః।
నిష్పిష్య భూమౌ జానుభ్యాం సమాజఘ్నే వృకోదరః॥ 1-177-83(8070)
తతో।ఞస్య జానునా పృష్ఠమవపీడ్య బలాదివ।
బాహునా పరిజగ్రాహ దక్షిణేన శిరోధరాం॥ 1-177-84(8071)
సవ్యేన చ కటీదేశే గృహ్య వాససి పాండవః।
జానున్యారోప్య తత్పృష్ఠం మహాశబ్దం బభంజ హ॥ 1-177-85(8072)
తతోఽస్య రుధిరం వక్త్రాత్ప్రాదురాసీద్విశాంపతే।
భజ్యమానస్య భీమేన తస్య ఘోరస్య రక్షసః॥ ॥ 1-177-86(8073)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆదిపర్వణి బకవధపర్వణి సప్తసప్తత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 177 ॥

Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-177-31 త్రిశిఖాం త్రిరేఖాం॥
సప్తసప్తత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 177 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.